Icoon van een open deur, voor good leaver- en bad leaver-regels

    Good leaver en bad leaver: wat gebeurt er als iemand vertrekt

    Geen bedrijf houdt iedereen voor altijd, ook niet mensen met virtuele aandelen. Wat telt, is hoe je dit vooraf regelt, zodat de regeling eerlijk blijft voor wie blijft.

    6 min leestijd

    Een virtueel aandelenplan is bedoeld voor de lange termijn. Maar niemand is verplicht te blijven, en soms is het bedrijf degene die de samenwerking beëindigt. Leaver-regels bepalen wat er in dat geval met iemands virtuele aandelen gebeurt. Ze staan bijna altijd in een regeling, en het is een van de onderdelen die deelnemers het best lezen.

    Redelijkheid

    Waarom een regeling leaver-regels nodig heeft

    Neem iemand die na zes trouwe jaren vertrekt, een jaar voordat het bedrijf wordt verkocht. Een deel van de waarde bij die verkoop heeft hij of zij opgebouwd, dus het is redelijk dat diegene meedeelt. Neem nu iemand die wordt ontslagen omdat hij geld van het bedrijf heeft weggenomen. Weinig mensen vinden dat die persoon nog een uitkering moet krijgen.

    Leaver-regels leggen dat verschil vooraf en op papier vast. Dat heeft twee effecten. Wie wil vertrekken, heeft een reden om dat in goed overleg te doen. En wie blijft, weet dat de waarde die hij opbouwt niet wordt gedeeld met mensen die in onmin vertrokken.

    Bad leaver

    De bad leaver

    Een bad leaver verliest meestal al zijn virtuele aandelen, gevest of niet. De regeling noemt de situaties waarin iemand bad leaver wordt. Gebruikelijk zijn:

    • ontslag op staande voet of om een dringende reden volgens het arbeidsrecht;
    • het schenden van een geheimhoudings-, concurrentie- of relatiebeding;
    • het verkopen, overdragen of verpanden van de virtuele aandelen, wat de regeling niet toestaat.

    Eén ding is daarbij belangrijk: het bad leaver-label is geen middel om geld te besparen. Het geldt alleen in de situaties uit de regeling. Ontstaat er een geschil, dan moet het bedrijf kunnen uitleggen waarom de regel van toepassing is. Een regeling die tegen mensen wordt gebruikt, verliest haar waarde voor de rest van het team.

    Good leaver

    De good leaver

    Een good leaver vertrekt in goede verstandhouding: hij neemt ontslag, gaat met pensioen of het bedrijf beëindigt het contract zonder dat hem iets te verwijten valt. De niet-gevestede virtuele aandelen vervallen en gaan terug naar de pool. Voor het gevestede deel zijn er grofweg vier mogelijkheden:

    • Houden, met een begrensde waarde. De deelnemer houdt de gevestede virtuele aandelen, maar de waarde wordt begrensd op de waarde op de vertrekdatum. Uitbetaling volgt op het moment van de uitkeringstrigger. Dit is de meest gekozen optie.
    • Houden, met unvesting. De deelnemer houdt de gevestede virtuele aandelen eerst, maar verliest ze geleidelijk over een vaste periode.
    • Terugkopen. Het bedrijf koopt de gevestede virtuele aandelen terug tegen de actuele waarde, of met een korting. Dan is het meteen afgehandeld, maar het kost wel geld.
    • Volledig houden. De gevestede virtuele aandelen groeien door in waarde tot de uitbetaling. Dat is ruimhartig, en het betekent dat iemand die vertrok meedeelt in groei waar hij niet meer aan bijdraagt.

    Waardering

    Een eerlijke prijs bij vertrek

    Begrens je de waarde op de vertrekdatum, dan heb je een manier nodig om die waarde vast te stellen. Er zijn drie gangbare routes:

    Een bedrijfswaarde die je zelf vaststelt

    Het bestuur stelt een bedrijfswaarde vast die als plafond geldt. Eenvoudig, zolang de waardering is uitgelegd.

    Transacties rond de vertrekdatum

    Het plafond volgt de prijs in een investeringsronde of aandelenoverdracht rond de vertrekdatum, ook kort erna. Die prijs is door een ander betaald, dus er valt weinig over te twisten.

    Een formule

    Het plafond volgt een formule, bijvoorbeeld een veelvoud van de winst. Dat is voorspelbaar, maar de details zijn belangrijk: controleer of de formule in een goed en in een slecht jaar een redelijke uitkomst geeft.

    Welke route je ook kiest, het plafond werkt alleen naar beneden. Is het bedrijf bij de uitbetaling minder waard dan op de vertrekdatum, dan geldt de lagere waarde.

    Varianten

    Andere soorten leavers

    Sommige regelingen voegen een derde soort toe, zoals een standaard of vroegtijdige leaver. Die is bedoeld voor situaties die niet duidelijk goed of slecht zijn, bijvoorbeeld als iemand zijn eigen zaken niet meer kan regelen. Andere regelingen doen het omgekeerde en gebruiken één soort leaver voor iedereen.

    Eenvoudiger is vaak beter. Elke extra soort is een extra discussie op de dag dat iemand vertrekt.

    Overlijden en langdurige ziekte verdienen een aparte blik. In de meeste regelingen geldt een deelnemer die overlijdt als good leaver, en ontvangen de erfgenamen de uitkering zodra de uitkeringstrigger plaatsvindt.

    Checklist

    Checklist voor je leaver-regels

    • De bad leaver-situaties staan concreet beschreven en sluiten aan op bepalingen die echt in de arbeids- of opdrachtovereenkomst staan.
    • Je hebt gekozen wat een good leaver houdt: alleen het gevestede deel, met of zonder plafond.
    • Je weet hoe de waarde bij vertrek wordt vastgesteld, en wie dat beslist.
    • Overlijden, langdurige ziekte en pensioen hebben een duidelijke uitkomst.
    • Een deelnemer kan de regels na één keer lezen in eigen woorden uitleggen.

    Sharesquare levert software en kennis, geen juridisch of fiscaal advies. Laat de leaver-regels voor jouw bedrijf toetsen door een advocaat.

    Inzichten

    Veelgestelde vragen

    Klaar om je virtuele aandelenplan op te zetten?

    Ontwerp je regeling met standaard good- en bad leaver-regels erin. Probeer de tool gratis of plan een kennismaking.